Is een uitvaartkist verplicht in Nederland? Dit zijn de regels in 2026

Is een uitvaartkist verplicht in Nederland? Dit zijn de regels in 2026

Wanneer u te maken krijgt met het overlijden van een naaste, komen er veel vragen op u af. Een van de meest gestelde vragen is: is een uitvaartkist eigenlijk wel verplicht? Het antwoord op deze vraag is genuanceerder dan u wellicht verwacht. In dit artikel leggen we uit wat de Nederlandse wetgeving voorschrijft en welke alternatieven er mogelijk zijn.

Wat zegt de Nederlandse wet over uitvaartkisten?

In Nederland is een uitvaartkist niet wettelijk verplicht. Dit is een veelvoorkomend misverstand. De Wet op de Lijkbezorging schrijft niet voor dat een overledene per se in een traditionele houten kist begraven of gecremeerd moet worden. Wat de wet wel voorschrijft, is dat het lichaam op een waardige en hygiënische manier moet worden behandeld en dat er een geschikt omhulsel moet zijn.

De wetswijziging van 2013

Tot 2013 bestond het Lijkomhulselbesluit 1998, waarin specifieke technische eisen aan uitvaartkisten waren opgenomen. Sinds 1 januari 2013 is dit besluit ingetrokken en vervangen door een algemene norm in het Besluit op de Lijkbezorging. Deze wijziging heeft geleid tot meer vrijheid in de keuze van omhulsels, maar ook tot enige onduidelijkheid bij nabestaanden.

De huidige regelgeving stelt alleen dat bij een begraving het omhulsel vervaardigd moet zijn van biologisch afbreekbare materialen die het doel van begraving niet belemmeren. Voor crematie zijn de eisen nog losser: kunststoffen mogen niet worden gebruikt vanwege schadelijke uitstoot bij verbranding, maar verder is er veel mogelijk.

Verschillen tussen begraven en cremeren

Regels bij een begrafenis

Bij een begrafenis gelden de volgende eisen aan het omhulsel:

Materiaalvereisten:

• Het omhulsel moet biologisch afbreekbaar zijn
• Kunststof en metalen hoofdmaterialen zijn niet toegestaan
• Natuurlijke materialen zoals hout, karton, bamboe of wilgentenen zijn geschikt
• Metalen handgrepen en beslag mogen wel, zolang deze verwijderbaar zijn

Praktische overwegingen:

• Het omhulsel moet stevig genoeg zijn voor transport en hantering
• De afmetingen moeten geschikt zijn voor de begraafplaats
• Specifieke natuurbegraafplaatsen kunnen aanvullende eisen stellen

Regels bij crematie

Voor crematie zijn de voorschriften minder streng:

Wat is toegestaan:

• Houten kisten van verschillende houtsoorten
• Kartonnen uitvaartkisten
• Bamboe en rieten kisten
• Lijkwaden met een draagbaar of opbaarplank

Wat is niet toegestaan:

• Kisten met kunststof als hoofdmateriaal
• Kisten met niet-verwijderbare metalen onderdelen
• Materialen die schadelijke stoffen vrijgeven bij verbranding

De meeste crematoria in Nederland hanteren hun eigen technische eisen om te zorgen voor een veilig en milieuvriendelijk crematieproces.

Alternatieven voor een traditionele uitvaartkist

1. Lijkwade

Een lijkwade is een van de oudste vormen van lijkbezorging en is in Nederland toegestaan. Bij het gebruik van een lijkwade wordt het lichaam gewikkeld in een doek van natuurlijk materiaal zoals linnen, katoen of wol. Voor crematie is vaak een draagbaar of opbaarplank nodig om het lichaam naar de oven te brengen.

Let op: Niet alle begraafplaatsen en crematoria staan een lijkwade toe. Het is daarom belangrijk om dit vooraf af te stemmen met de beheerder.

2. Kartonnen uitvaartkist

Kartonnen uitvaartkisten zijn de laatste jaren steeds populairder geworden. Deze kisten zijn:

• Volledig biologisch afbreekbaar
• Geschikt voor zowel begraving als crematie
• Betaalbaar en milieuvriendelijk
• Eenvoudig te personaliseren met tekeningen of boodschappen

Bij Van Wijk Uitvaartkisten vindt u verschillende kartonnen uitvaartkisten die aan alle Nederlandse eisen voldoen en die u naar wens kunt laten personaliseren.

3. Natuurlijke materialen

Kisten gemaakt van bamboe, wilgentenen of riet zijn duurzame alternatieven die passen bij een natuurbegrafenis. Deze materialen zijn:

• Snel hernieuwbaar
• Volledig biologisch afbreekbaar
• Esthetisch aantrekkelijk met een natuurlijke uitstraling
• Geschikt voor natuurbegraafplaatsen met strenge milieu-eisen

4. Eenvoudige houten kist

Een sobere, onbehandelde houten kist is ook een uitstekende optie. Deze kisten zijn gemaakt van zachthout zoals grenen of vuren en hebben geen dure afwerkingen of versieringen. Ze zijn functioneel, waardig en vaak voordeliger dan luxe uitvaartkisten.

Gemeentelijke en begraafpl

aatsspecifieke regels

Hoewel de landelijke wetgeving relatief vrij is, kunnen individuele begraafplaatsen en crematoria aanvullende eisen stellen. Dit is belangrijk om te weten:

Begraafplaatsen

Gemeentelijke begraafplaatsen volgen meestal de standaard richtlijnen, maar kunnen specifieke eisen hebben voor:

• Minimale en maximale afmetingen van kisten
• Type materialen bij natuurgraven
• Diepte van het graf

Bijzondere begraafplaatsen (zoals kerkelijke begraafplaatsen) kunnen eigen regels hanteren die soms strenger zijn dan de wettelijke minimumvereisten.

Natuurbegraafplaatsen stellen vaak de strengste eisen en accepteren alleen volledig biologisch afbreekbare materialen zonder enige behandeling of vernis.

Crematoria

Elk crematorium in Nederland heeft een eigen materialenlijst waarop staat welke kisten en materialen zijn goedgekeurd. Deze lijsten zijn gebaseerd op:

• Veiligheid voor het personeel
• Technische geschiktheid voor de crematieoven
• Milieuoverwegingen en uitstoot
• Verwerkingstijd en verbrandingsproces

Praktische tips bij de keuze van een omhulsel

Bij het kiezen van een geschikt omhulsel zijn verschillende factoren van belang:

1. Bespreek vooraf met de uitvaartleider

Een professionele uitvaartbegeleider kan u adviseren over wat wel en niet mogelijk is bij uw specifieke situatie. Zij kennen de eisen van de begraafplaats of het crematorium waar de uitvaart plaatsvindt.

2. Houd rekening met het budget

De kosten van uitvaartomhulsels variëren enorm. Een eenvoudige kartonnen kist kan al vanaf enkele honderden euro’s worden verkregen, terwijl luxe houten kisten duizenden euro’s kunnen kosten. Er is geen relatie tussen de prijs en de waardigheid van het afscheid.

3. Denk aan personalisatie

Veel mensen kiezen ervoor om het omhulsel te personaliseren als laatste eerbetoon. Dit kan door:

• Foto’s of tekeningen op kartonnen kisten
• Gravures of brandmerken op houten kisten
• Het gebruik van specifieke kleuren of symbolen
• Het toevoegen van persoonlijke attributen

4. Overweeg de milieu-impact

Als duurzaamheid belangrijk is voor u of de overledene, zijn er verschillende milieuvriendelijke opties zoals onbehandeld hout, karton, bamboe of wilgentenen. Deze materialen hebben een minimale ecologische voetafdruk en dragen bij aan een groene uitvaart.

Wat mag er mee in de kist?

Hoewel er geen wettelijke regels zijn voor wat er in een kist mag, hanteren begraafplaatsen en crematoria wel richtlijnen:

Bij begraving mag meestal mee:

• Kleding van natuurlijke stoffen
• Sieraden (hoewel dit vaak niet wordt aangeraden)
• Bloemen en planten
• Brieven en foto’s
• Kleine persoonlijke voorwerpen van natuurlijke materialen

Niet toegestaan zijn meestal:

• Batterijen en elektronische apparaten
• Grote hoeveelheden kunststof
• Gevaarlijke stoffen
• Glas (bij crematie i.v.m. ovenbeschadiging)

De toekomst: nieuwe ontwikkelingen

De uitvaartbranche is volvolop in beweging. Er zijn ontwikkelingen op het gebied van:

Resomeren (watercrematie)

Resomeren, ook wel aquamatie of alkalische hydrolyse genoemd, is een duurzame vorm van lijkbezorging waarbij het lichaam wordt ontbonden in water. Hoewel dit in landen als de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk al mogelijk is, is resomeren in Nederland nog niet wettelijk toegestaan. Er lopen wel gesprekken over aanpassing van de wetgeving.

Voor resomeren zijn specifieke uitvaartkisten nodig die volledig biologisch afbreekbaar zijn, zoals kartonnen of onbehandelde houten kisten zonder metalen onderdelen.

Composteren van menselijke resten

Een andere ontwikkeling is het composteren van stoffelijke overschotten, waarbij het lichaam binnen enkele weken verandert in vruchtbare aarde. Ook deze methode is in Nederland nog niet toegestaan, maar de interesse groeit.

Uw keuzes vastleggen

Het is verstandig om uw wensen rondom uw uitvaart vast te leggen in een uitvaartplan of testament. U kunt hierin aangeven:

• Of u een traditionele kist, alternatief omhulsel of lijkwade wenst
• Welke materialen uw voorkeur hebben
• Of personalisatie gewenst is
• Budget-overwegingen

Door uw wensen tijdig te bespreken met uw naasten, voorkomt u dat zij in een emotionele periode moeilijke beslissingen moeten nemen zonder te weten wat u zou willen.