Hoe snel moet een begrafenis of crematie plaatsvinden?

Binnen hoeveel dagen na overlijden moet de uitvaart plaatsvinden?

Wanneer een dierbare overlijdt, is een van de eerste praktische vragen: hoeveel tijd hebben we eigenlijk om de uitvaart te regelen? Het korte antwoord: in Nederland moet een begrafenis of crematie plaatsvinden tussen minimaal 36 uur en uiterlijk de zesde werkdag na het overlijden. In dit artikel leest u precies hoe die termijn werkt, met een duidelijk rekenvoorbeeld, wanneer u mag afwijken en welke praktische zaken de datum bepalen.

Hoeveel dagen mag er tussen overlijden en uitvaart zitten?

De Wet op de lijkbezorging stelt twee grenzen:

• Minimaal 36 uur na het overlijden. Deze ondergrens geeft tijd voor eventueel onderzoek naar de doodsoorzaak en voor het regelen van de eerste formaliteiten.
• Uiterlijk de zesde werkdag na het overlijden. Dit is de bovengrens waarbinnen de begrafenis of crematie moet plaatsvinden.

Belangrijk: de dag van overlijden zelf telt niet mee, en weekenden en officiële feestdagen tellen niet als werkdagen. Daardoor zit er in de praktijk vaak ongeveer een week tot tien dagen tussen het overlijden en de uitvaart.

Rekenvoorbeeld: wanneer moet de uitvaart dan zijn?

Een voorbeeld maakt het duidelijk. Stel dat iemand op een vrijdag overlijdt. Zaterdag en zondag tellen niet mee, dus de zes werkdagen beginnen pas op maandag te lopen. De uitvaart moet dan uiterlijk op de tweede maandag na het overlijden plaatsvinden. Vallen er ook nog feestdagen tussen, dan kunnen er soms zelfs tien dagen of meer verstrijken zonder dat u uitstel hoeft aan te vragen.

Eerder dan 36 uur na het overlijden mag niet zonder toestemming, en later dan zes werkdagen ook niet. Binnen die marge bent u vrij om in overleg met de uitvaartverzorger een passende dag te kiezen.

Mag je afwijken van de termijn?

Ja, in beide richtingen is afwijken mogelijk, maar daar is toestemming voor nodig.

• Later dan zes werkdagen (uitstel): hiervoor vraagt u toestemming aan de burgemeester van de gemeente waar het overlijden is vastgesteld. Veelvoorkomende redenen zijn familie die uit het buitenland moet overkomen, religieuze of culturele overwegingen of de beschikbaarheid van een locatie. Bij langer uitstel is goede conservering van de overledene belangrijk.
• Eerder dan 36 uur (verkorting): ook dit kan in uitzonderlijke gevallen, eveneens met toestemming van de burgemeester.

Sneller dan normaal: uitvaart binnen 24 uur

In sommige tradities is een snelle uitvaart gebruikelijk. Bij islamitische uitvaarten wordt vaak gestreefd naar een begrafenis binnen 24 uur, en ook in de joodse traditie is een snelle uitvaart gangbaar (meestal binnen 24 tot 48 uur, met uitzondering van de sabbat en feestdagen). Een uitvaart binnen 24 uur is mogelijk, maar vraagt om een spoedprocedure: de gemeente moet versneld een overlijdensakte en verlof afgeven, en alle betrokken partijen moeten op zeer korte termijn beschikbaar zijn. Lees hier meer over in ons artikel over de islamitische begrafenis in Nederland.

Welke praktische factoren bepalen de datum?

Binnen de wettelijke marge spelen verschillende praktische zaken een rol bij de uiteindelijke datum:

• Beschikbaarheid van locatie: crematoria en begraafplaatsen hebben vaak een volle agenda. Populaire dagen zoals vrijdag en zaterdag zijn snel volgeboekt.
• Samenkomen van familie en vrienden: veel families willen dat iedereen aanwezig kan zijn, wat de keuze van de dag beïnvloedt.
• Administratie: het regelen van de overlijdensakte, het verlof tot begraven of cremeren en het opstellen van het draaiboek kost tijd.
• Wijze van begraven of cremeren: of er bijvoorbeeld gekozen wordt voor een natuurbegraafplaats kan invloed hebben op de planning.
• Emotionele ruimte: nabestaanden hebben tijd nodig om afscheid te nemen en bewuste keuzes te maken.

Conservering: koeling en thanatopraxie

Om de overledene in goede staat te houden tot aan de uitvaart, wordt meestal gebruikgemaakt van koeling. Bij een opbaring thuis kan een koelmatras of een koele ruimte gebruikt worden; in een uitvaartcentrum gebeurt dit met professionele koeling. Voor een langere periode of een opbaring zonder koeling kan thanatopraxie (lichte balseming) worden toegepast. Meer hierover leest u in ons artikel over thuis opbaren.

En de uitvaartkist?

Zodra de datum bekend is, hoort daar ook een passende uitvaartkist bij. De kist moet op tijd geregeld worden, zeker bij een spoeduitvaart waarbij snelle levering belangrijk is. Bij Van Wijk Uitvaartkisten leveren wij een breed assortiment, van traditionele houten kisten tot duurzame alternatieven van wilgentenen, riet of karton. Bekijk alle uitvaartkisten of vraag advies aan.